تعویض مفصل زانو در شیراز

مفصل مفصل زانو، این قهرمان روزمره‌ی ما، به‌خاطر تحرک مداوم و بار سنگینی که به دوش می‌کشد، همواره در معرض آسیب‌های گوناگون قرار دارد. هدف اصلی در **کلینیک فیزیوتراپی سیناطب شیراز** این است که با رویکردهای توانبخشی تخصصی، این آسیب‌ها را تا جای ممکن برطرف سازیم تا مراجعه‌کنندگان عزیزمان مجبور به تحمل بار جراحی‌های سنگین در آینده نشوند.

چه چیزی زانوی ما را در معرض خطر قرار می‌دهد؟ لیستی طولانی است، اما چند مورد کلیدی وجود دارد که باید بدانید: ایستادن‌های طولانی (که اغلب بانوان خانه‌دار را درگیر می‌کند)، استفاده‌ی مکرر از پله‌ها، زمین خوردن‌های ناگهانی که منجر به پارگی رباط و منیسک می‌شود، ضعف ساختاری عضلات اطراف زانو، و البته کمبود موادی چون کلسیم که زمینه‌ساز پوکی استخوان است. حتی مصرف بیش از حد داروهای مسکّن حاوی کورتون و عادات نادرست نشستن مانند دو زانو یا چهار زانو نشستن طولانی‌مدت، به مرور زمان مفاصل را فرسوده می‌کند. ناهنجاری‌های ساختاری نظیر زانوی پرانتزی یا ضربدری نیز دیگر عواملی هستند که فشار نامتعادلی بر این مفصل وارد می‌آورند.

علل اصلی که ما را به سمت جراحی سوق می‌دهند

اگر علی‌رغم تلاش‌ها، درد زانو مهار نشد، معمولاً پای یک مشکل ساختاری جدی در میان است. سه عامل اصلی ما را به سمت تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی هدایت می‌کنند:

• ساییدگی شدید زانو (آرتروز): فرسایش کامل غضروف.
• روماتیسم: التهاب مزمن مفصلی.
• بدشکلی‌های شدید ساختاری که با روش‌های دیگر قابل اصلاح نیستند.

عمل آرتروپلاستی: جایگزینی با پروتز

در جراحی تعویض مفصل زانو، قسمت‌های آسیب‌دیده‌ی بافت زانو برداشته شده و با یک ساختار پروتزی مصنوعی جایگزین می‌شوند. همان‌طور که از ماهیت این عمل مشخص است، بیمار پس از جراحی باید تحت مراقبت‌های بسیار ویژه‌ای قرار گیرد. واقعیت این است که آرتروپلاستی یک اقدام جدی و دشوار تلقی می‌شود؛ از این رو، رویکرد اول متخصصان در **سیناطب شیراز** همیشه تلاش برای کنترل درد و بازیابی عملکرد از طریق درمان‌های غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی و طب سوزنی است. ما تنها زمانی این جراحی را توصیه می‌کنیم که درد بیمار به قدری حاد شود که فرد نتواند حتی با کمک وسایل کمکی مانند عصا راه برود.

عوارض احتمالی جراحی تعویض مفصل زانو: ریسک‌های پنهان

هیچ عمل جراحی بدون ریسک نیست. در مورد تعویض زانو، عوارض می‌توانند از آزاردهنده تا بسیار خطرناک متغیر باشند. درک این موارد به شما کمک می‌کند تا آمادگی بیشتری برای دوران نقاهت داشته باشید:

۱. درد ماندگار:

برخی افراد تجربه می‌کنند که درد مزمن قبل از جراحی، پس از پروتز شدن نیز ادامه‌دار باشد. گاهی نیز در محل جدید دستکاری بافت‌ها، دردهای دیگری بروز می‌کند که نیازمند ارزیابی مجدد است.

۲. احتمال عفونت:

این ریسک در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند بیماران دیابتی، روماتیسمی، یا افراد با مشکلات مزمن کلیه، کبد، ریه یا آسم) به شدت افزایش می‌یابد.

۳. خطر لخته شدن خون (DVT):

یکی از شایع‌ترین و خطرناک‌ترین عوارض، تشکیل لخته در رگ‌های پا است. اگر این لخته مسیر خود را به سمت اندام‌های حیاتی مانند قلب یا ریه‌ها باز کند، وضعیت وخیم خواهد شد. به همین دلیل، مصرف منظم داروهای رقیق‌کننده و شروع زودهنگام حرکات مچ پا و فیزیوتراپی پس از عمل حیاتی است. این توصیه را جدی بگیرید! (منبع اول: AAOS – American Academy of Orthopaedic Surgeons)

۴. تغییر در طول پا:

در فرآیند جراحی، ممکن است طول پای جراحی‌شده نسبت به پای دیگر تغییر کند و عدم توازن در قد احساس شود.

۵. سفتی زانو و محدودیت حرکت:

حتی پس از موفقیت‌آمیز بودن عمل، ممکن است به‌دلیل چسبندگی‌های بافتی یا عدم انجام صحیح تمرینات، زانو به طور کامل خم نشود. معمولاً دامنه حرکتی مطلوب تا ۱۱۰ درجه در نظر گرفته می‌شود، اما رسیدن به این هدف نیازمند تلاش مداوم است.

۶. شکستگی استخوان حین عمل:

به ویژه در افرادی که تراکم استخوانی پایینی دارند (استئوپروز)، احتمال وقوع شکستگی در حین کارگذاری پروتز وجود دارد.

۷. استهلاک مفصل مصنوعی:

پروتزها مادام‌العمر نیستند. پس از گذشت چند سال، ممکن است استهلاک طبیعی باعث خرابی اتصالات شده یا استخوان‌های اطراف پروتز تحلیل بروند، که این خود می‌تواند زمینه‌ساز جراحی تعویض مجدد باشد.

💊 درمان‌های ضروری پس از جراحی تعویض مفصل زانو

اجرای دقیق مراحل توانبخشی پس از آرتروپلاستی صرفاً یک توصیه نیست، بلکه یک ضرورت پزشکی است. اگر بیمار می‌خواهد از شر عوارض خشکی و ضعف رها شود و به نتیجه‌ی مطلوب برسد، باید به طور جدی فیزیوتراپی، لیزر درمانی و تمرینات ورزشی تخصصی را دنبال کند. این اقدامات توانبخشی هستند که به دامنه حرکتی از دست رفته برگردانده و ضعف عضلانی ناشی از عمل جراحی را به طرز چشمگیری بهبود می‌بخشند.

📌 مراقبت‌های مادام‌العمر برای نگهداری از پروتز زانو

حالا که زانوی مصنوعی جایگزین شده، باید آن را مانند یک سرمایه‌گذاری ارزشمند محافظت کنید. این توصیه‌ها ساده اما فوق‌العاده کاربردی هستند تا طول عمر پروتز شما به حداکثر برسد:

• اولویت توالت فرنگی: همیشه از توالت فرنگی استفاده کنید و از نشستن روی توالت‌های سنتی خودداری نمایید.
• نشستن بر زمین ممنوع: به هیچ عنوان روی زمین یا چهارزانو ننشینید.
• حفظ زاویه‌ی خمیدگی: زانو را بیش از حد به عقب خم نکنید؛ حد مجاز (معمولاً ۱۱۰ درجه) را رعایت کنید.
• پله‌ها را محدود کنید: رفت و آمد از پله‌ها باید به حداقل برسد و اگر استفاده می‌کنید، به جای بالا رفتن، از آسانسور استفاده کنید.
• مدیریت وزن: همیشه وزن بدن خود را به صورت متعادل روی هر دو پا توزیع کنید تا فشار از روی یک طرف برداشته شود.

در نظر داشته باشید که تیم مجرب ما در کلینیک فیزیوتراپی سیناطب شیراز، برنامه‌ی توانبخشی اختصاصی شما را پس از جراحی تنظیم می‌کنند تا همه‌ی این ملاحظات به صورت عملی و ایمن در زندگی روزمره‌تان اجرا شوند. (منبع دوم: NHS – National Health Service UK)

❓ ده پرسش و پاسخ کلیدی درباره تعویض مفصل زانو (FAQ)

به سوالاتی که ممکن است در ذهن شما و دیگر بیماران پس از شنیدن خبر جراحی پیش بیاید، پاسخ می‌دهیم تا دید بازتری نسبت به روند درمان داشته باشید:

1. سؤال: آیا می‌توانم پس از جراحی تعویض زانو دوباره فوتبال بازی کنم؟
   پاسخ: خیر، معمولاً فعالیت‌های پرفشار و ضربه‌ای مانند فوتبال به شدت ممنوع است. هدف از جراحی، بازگرداندن توانایی راه رفتن روزمره و فعالیت‌های سبک مانند پیاده‌روی است.
2. سؤال: دوره نقاهت اولیه پس از عمل چقدر طول می‌کشد؟
   پاسخ: در حالت ایده‌آل و با همکاری بیمار در فیزیوتراپی، حرکت‌دهی اولیه باید طی چند روز آغاز شود، اما بازگشت به سطح قابل قبولی از استقلال معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته زمان می‌برد.
3. سؤال: پروتز زانو چند سال دوام می‌آورد؟
   پاسخ: در حال حاضر، اکثر پروتزهای مدرن با کیفیت بالا می‌توانند ۱۵ تا ۲۰ سال یا حتی بیشتر دوام بیاورند، البته این بستگی به سطح فعالیت و مراقبت‌های پس از عمل دارد.
4. سؤال: آیا فیزیوتراپی در سیناطب شیراز اجباری است؟
   پاسخ: ما آن را کاملاً ضروری می‌دانیم. بدون فیزیوتراپی تخصصی، زانو به احتمال زیاد خشک شده و پروتز نمی‌تواند عملکرد مورد نظر را داشته باشد.
5. سؤال: چه زمانی می‌توانم رانندگی کنم؟
   پاسخ: اگر پای راست شما جراحی شده باشد، معمولاً ۶ هفته تا ۳ ماه طول می‌کشد تا بتوانید بدون خطر رانندگی کنید. باید بتوانید بدون درد پدال‌ها را فشار دهید.
6. سؤال: آیا می‌توانم با وجود پروتز، طب سوزنی انجام دهم؟
   پاسخ: در مورد طب سوزنی باید با جراح ارتوپد خود مشورت کنید. معمولاً در نواحی دور از پروتز مشکلی نیست، اما نقاط اطراف زانو نیاز به احتیاط ویژه دارد.
7. سؤال: اگر پروتز شل شود چه اتفاقی می‌افتد؟
   پاسخ: شل شدن معمولاً نشانه‌ی سایش یا فرسودگی در بلندمدت است و ممکن است نیاز به جراحی تعویض مجدد (Revision) داشته باشد.
8. سؤال: آیا پوشیدن کفش‌های پاشنه بلند خطرناک است؟
   پاسخ: بله، کفش‌های پاشنه بلند تعادل بدن را تغییر می‌دهند و فشار نامناسبی روی مفصل جایگزین شده وارد می‌کنند؛ لذا توصیه می‌شود از آن‌ها اجتناب شود.
9. سؤال: تفاوت بین تعویض کامل و نیمه مفصل زانو چیست؟
   پاسخ: در تعویض کامل، هر سه بخش اصلی زانو (فمورال، تیبial، و کشکک) تعویض می‌شوند. در نیمه (Unicompartmental)، فقط یک بخش آسیب‌دیده ترمیم می‌گردد که برای افراد جوان‌تر مناسب‌تر است.
10. سؤال: چه زمانی متوجه می‌شوم که زانوی مصنوعی‌ام خراب شده است؟
    پاسخ: علائمی مانند افزایش درد، تورم مداوم، احساس لق بودن مفصل، و کاهش ناگهانی دامنه حرکتی می‌تواند نشانه‌هایی از خرابی پروتز باشند.