تصمیم برای جراحی تعویض مفصل ران (Total Hip Arthroplasty) یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تصمیم‌ها برای بازگشت به یک زندگی فعال و بدون درد است. شاید شما هم مثل بسیاری از مراجعین ما در کلینیک سیناطب، با این سوال درگیر باشید:

“دکتر، یعنی واقعاً می‌تونم دوباره بدون درد راه برم؟ بدون اینکه موقع بلند شدن از روی صندلی، کل بدنم تیر بکشه؟”

پاسخ ما یک “بله” قاطع است، اما با یک شرط مهم: **توانبخشی صحیح و اصولی بعد از عمل**. این جراحی یک معجزه است، اما موفقیت کامل آن به دستان شما و تیم فیزیوتراپی‌تان بستگی دارد.

درمان‌ و توانبخشی بعد از جراحی تعویض مفصل ران در شیراز

چرا و چه زمانی به تعویض مفصل ران نیاز پیدا می‌کنیم؟

مفصل ران شما یک مفصل گوی و کاسه‌ای شگفت‌انگیز است که با غضروف نرم پوشیده شده. وقتی این غضروف به دلایل مختلف از بین برود، استخوان‌ها روی هم ساییده می‌شوند و درد وحشتناکی ایجاد می‌کنند. شایع‌ترین دلایلی که بیماران را به سمت این جراحی سوق می‌دهد عبارتند از:

• ساییدگی شدید مفصل (آرتروز): شایع‌ترین علت که مثل فرسوده شدن لاستیک ماشین، غضروف مفصل را از بین می‌برد.
• بیماری‌های روماتیسمی (مانند آرتریت روماتوئید): در این بیماری‌ها، سیستم ایمنی بدن به مفاصل حمله کرده و باعث التهاب و تخریب غضروف می‌شود.
• نکروز یا سیاه‌شدگی سر استخوان ران: وقتی خون‌رسانی به سر استخوان ران مختل شود، این بخش از استخوان می‌میرد و مفصل فرو می‌ریزد.
• شکستگی‌های شدید لگن: به‌خصوص در افراد مسن، شکستگی‌های پیچیده ممکن است با پروتز بهتر درمان شوند.
• بیماری‌های مادرزادی لگن: برخی افراد از بدو تولد دچار مشکلاتی در مفصل ران هستند که در بزرگسالی منجر به تخریب مفصل می‌شود.
• عفونت مفصلی: عفونت‌های شدید و درمان‌نشده می‌توانند غضروف را به کلی نابود کنند.

انواع جراحی تعویض مفصل ران: کدام برای شما مناسب است؟

جراح بر اساس سن، شدت آسیب و سبک زندگی شما، یکی از این سه روش اصلی را انتخاب می‌کند:

1. تعویض کامل مفصل (Total Hip Replacement): رایج‌ترین روش است. در این عمل، هم سر استخوان ران و هم حفره لگن (استابولوم) با پروتزهای مصنوعی جایگزین می‌شوند. این روش بهترین و ماندگارترین نتیجه را برای آرتروز شدید دارد.
2. تعویض نیمه مفصل (Hemiarthroplasty): در این روش، فقط سر استخوان ران تعویض می‌شود و حفره لگن دست‌نخورده باقی می‌ماند. این عمل بیشتر برای شکستگی‌های خاص در افراد مسن که فعالیت کمی دارند، استفاده می‌شود.
3. تعویض سطح مفصل (Resurfacing): در این تکنیک جدیدتر، به‌جای برداشتن کامل سر استخوان، فقط سطح آن را می‌تراشند و با یک کلاهک فلزی می‌پوشانند. این روش بیشتر برای افراد جوان و فعال مناسب است.

درمان‌ و توانبخشی بعد از جراحی تعویض مفصل ران در شیراز

نگرانی‌های قبل از عمل: عوارض احتمالی جراحی چیست؟

جراحی تعویض مفصل ران یک عمل بزرگ و حساس است و مثل هر جراحی دیگری، ریسک‌هایی دارد. اما مهم است بدانید که با انتخاب یک جراح ماهر و انجام توانبخشی دقیق، این عوارض به ندرت اتفاق می‌افتند. برخی از این عوارض عبارتند از:

• عفونت و خونریزی: ریسک اصلی هر جراحی که با مراقبت‌های استریل و دارو کنترل می‌شود.
• دررفتگی پروتز: اگر مراقبت‌های پس از عمل را جدی نگیرید، ممکن است مفصل جدید از جای خود خارج شود.
• آسیب به عروق و اعصاب: این عارضه بسیار نادر است اما ممکن است حین جراحی اتفاق بیفتد.
• کوتاهی یا بلندی پا: گاهی اوقات پای جراحی‌شده چند میلی‌متر کوتاه‌تر یا بلندتر می‌شود که معمولاً با یک کفی ساده قابل اصلاح است.
• لخته شدن خون (DVT): به همین دلیل است که فیزیوتراپیست شما را تشویق می‌کند هرچه سریع‌تر حرکت را شروع کنید!

مرحله طلایی: درمان‌های توانبخشی بعد از جراحی در کلینیک سیناطب

عمل جراحی پایان کار نیست؛ بلکه آغاز راه بهبودی است. پروتز شما یک قطعه فلزی بی‌جان است؛ این فیزیوتراپی و توانبخشی است که آن را به یک مفصل کارآمد و قوی تبدیل می‌کند. در کلینیک فیزیوتراپی تخصصی سیناطب شیراز، ما با یک برنامه جامع و ترکیبی، به شما کمک می‌کنیم تا عمر پروتز خود را افزایش دهید و به بهترین عملکرد ممکن برسید.

“بیمار: آقای دکتر، واقعاً این همه دستگاه لازمه؟ نمی‌شه فقط چندتا ورزش تو خونه انجام بدم؟”

“فیزیوتراپیست: فکر کن ماشین جدید خریدی. فقط بنزین می‌زنی یا سرویس دوره‌ای هم می‌بری؟ این دستگاه‌ها مثل همون سرویس دوره‌ای هستن. درد رو کم می‌کنن، جوش خوردن رو سریع‌تر می‌کنن و عضلاتت رو برای تمرین آماده می‌کنن. بدون این‌ها، تمرین کردن هم دردناکه و هم کم‌اثر.”

برنامه درمانی ما شامل موارد زیر است:

۱. فیزیوتراپی (الکتروتراپی و تمرین‌درمانی)

بعد از جراحی، عضلات شما به دلیل برش‌های جراحی و درد، به‌شدت ضعیف و مهار می‌شوند. وظیفه ما این است که آن‌ها را دوباره بیدار کنیم! فیزیوتراپی به دو بخش تقسیم می‌شود:

• الکتروتراپی: استفاده از دستگاه‌هایی مانند TENS و اینفرارد برای کاهش درد شدید اولیه و آماده‌سازی شما برای تمرین.
• تمرین‌درمانی: مهم‌ترین بخش درمان! از روز اول با تمرینات ساده در تخت شروع می‌شود و به‌تدریج به تمرینات تقویتی پیشرفته برای بازگشت به راه رفتن عادی می‌رسد.

۲. لیزر درمانی (سوپر لیزر پرتوان)

جراحی تعویض مفصل یک آسیب عمیق به بافت‌های نرم، عضلات و اعصاب وارد می‌کند. سوپر لیزر پرتوان که در کلینیک سیناطب از آن استفاده می‌کنیم، با نفوذ به عمق بافت، فرایند ترمیم را به شدت تسریع می‌کند، التهاب را کاهش می‌دهد و به بازسازی سلول‌های آسیب‌دیده کمک می‌کند. این تکنولوژی سرعت بهبودی شما را چند برابر می‌کند.

۳. مگنت درمانی (Magnet Therapy)

یکی از نگرانی‌های اصلی بعد از عمل، جوش خوردن پروتز به استخوان است. مگنت درمانی با ایجاد یک میدان مغناطیسی، فعالیت سلول‌های استخوان‌ساز را تحریک کرده و به جوش خوردن سریع‌تر و قوی‌تر پروتز کمک شایانی می‌کند. این درمان به‌ویژه برای افراد مسن یا کسانی که پوکی استخوان دارند، بسیار مؤثر است.

۴. طب سوزنی (Acupuncture)

طب سوزنی با افزایش گردش خون در ناحیه جراحی، به کاهش اسپاسم‌های عضلانی، آزادسازی بافت‌های سفت شده و افزایش دامنه حرکتی کمک می‌کند. همچنین برای بیمارانی که به دلیل مشکلات گوارشی یا کبدی نمی‌توانند از داروهای مسکن قوی استفاده کنند، طب سوزنی یک جایگزین فوق‌العاده برای کنترل درد است.

۵. تیپینگ (Kinesio Taping)

با استفاده از چسب‌های مخصوص و ضد حساسیت کینزیوتیپ، ما می‌توانیم بدون هیچ عارضه‌ای، التهاب و ورم ناحیه جراحی را کاهش دهیم و از عضلات ضعیف‌شده حمایت کنیم. این تکنیک به شما کمک می‌کند تا با درد کمتر و اعتماد به نفس بیشتری تمرینات خود را انجام دهید.

مراقبت‌های حیاتی پس از عمل: خط قرمزهایی که نباید رد کنید!

موفقیت جراحی شما فقط به اتاق عمل محدود نمی‌شود. سه ماه اول بعد از عمل، دوران طلایی برای جلوگیری از شایع‌ترین عارضه یعنی “دررفتگی پروتز” است. این چند قانون را باید مثل قوانین راهنمایی و رانندگی جدی بگیرید:

۱. قانون ۹۰ درجه: هرگز، تحت هیچ شرایطی، مفصل ران خود را بیشتر از ۹۰ درجه خم نکنید.

• هنگام نشستن روی صندلی، زانوی شما باید پایین‌تر از سطح لگن‌تان باشد. (از صندلی‌های کوتاه و مبل‌های نرم پرهیز کنید!)
• برای پوشیدن کفش یا برداشتن چیزی از روی زمین، خم نشوید. از پاشنه‌کش بلند یا کمک دیگران استفاده کنید.
• استفاده از توالت فرنگی بلند (یا قرار دادن یک صندلی مخصوص روی توالت معمولی) ضروری است.

۲. قانون خط وسط: هرگز پای جراحی‌شده را از خط وسط بدن خود عبور ندهید و روی پای دیگر نیندازید.

• هنگام خوابیدن به پشت، یک بالش بین پاهای خود قرار دهید تا از روی هم افتادن آن‌ها جلوگیری شود.
• هنگام چرخیدن در رختخواب، کل بدن خود را با هم بچرخانید و پاها را روی هم نچرخانید.

۳. قانون چرخش به داخل: هرگز پای جراحی‌شده را به سمت داخل نچرخانید.

• هنگام راه رفتن یا ایستادن، سعی کنید نوک انگشتان پای شما مستقیم رو به جلو باشد.

استفاده از واکر یا عصا: واکر و عصا دوستان شما هستند، نه نشانه ضعف! استفاده از آن‌ها در هفته‌های اول فشار را از روی مفصل جدید برمی‌دارد و به جوش خوردن بهتر پروتز کمک می‌کند. به حرف فیزیوتراپیست خود در مورد زمان کنار گذاشتن آن‌ها گوش دهید.

استفاده صحیح از واکر برای برداشتن فشار از روی مفصل جراحی‌شده الزامی است.

درمان‌ و توانبخشی بعد از جراحی تعویض مفصل ران در شیراز

پرسش‌های متداول (FAQ): هر چیزی که خجالت می‌کشیدید بپرسید!

درمان‌ و توانبخشی بعد از جراحی تعویض مفصل ران در شیراز