اسپوندیلوز (آرتروز یا ساییدگی ستون فقرات کمر) یکی از دلایل مهم کمردرد است که معمولاً به‌صورت تدریجی ایجاد می‌شود.
فعالیت‌های روزمره، نشستن‌های طولانی، حرکات تکراری نادرست و البته افزایش سن، همگی در بروز این مشکل نقش دارند.

در این وضعیت، دیسک‌ها، مفاصل بین مهره‌ای و ساختارهای اطراف ستون فقرات به‌مرور دچار فرسایش می‌شوند.
گاهی این فرایند فقط با درد خفیف همراه است و گاهی هم با فشار روی ریشه‌های عصبی، خودش را به شکل دردهای تیرکشنده تا پاها نشان می‌دهد.

نکته مهم اینجاست:
آرتروز کمر اگر به‌موقع تشخیص داده نشود و تحت درمان مناسب قرار نگیرد، می‌تواند به‌تدریج پیشرفت کند و فعالیت‌های روزمره فرد را محدود یا حتی ناتوان‌کننده کند.

آرتروز ستون فقرات کمر

آرتروز کمر دقیقاً چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

خیلی از بیماران این سؤال را می‌پرسند:
«دکتر، یعنی مهره‌هام ساییده شده؟»
پاسخ کوتاه اینه: بله، اما داستان کمی عمیق‌تره.

در آرتروز کمر، ساختارهایی مثل:

• دیسک‌های بین مهره‌ای
• مفاصل فاست
• رباط‌ها و عضلات اطراف ستون فقرات

به‌تدریج خاصیت ارتجاعی خودشون رو از دست می‌دن.
در نتیجه، حرکت مهره‌ها روی هم سخت‌تر و دردناک‌تر می‌شه.

از نگاه متخصصان ستون فقرات، سبک زندگی نقشی به‌مراتب پررنگ‌تر از سن دارد.
یعنی ممکنه فردی ۵۰ ساله هیچ علامتی نداشته باشه، اما یک فرد ۳۵ ساله با کمردردهای شدید دست‌وپنجه نرم کنه.

—

علائم و نشانه‌های آرتروز کمر

علائم آرتروز کمر دقیقاً همان مواردی است که در توضیحات اشاره کردیم ، اما بیایید آن‌ها را بالینی‌تر و کامل‌تر بررسی کنیم:

• دردی که بعد از استراحت یا خواب طولانی تشدید می‌شود
• افزایش درد هنگام خم شدن به عقب یا پهلوها
• بدتر شدن درد هنگام خوابیدن روی شکم
• ایجاد دردهای تیرکشنده به باسن یا پاها در موارد پیشرفته
• خشکی ستون فقرات، مخصوصاً اوایل صبح

خیلی از بیماران می‌گویند:
«صبح که بیدار می‌شم، انگار کمرم قفل شده!»
این دقیقاً یکی از نشانه‌های کلاسیک آرتروز ستون فقراته.

—

چه زمانی آرتروز کمر خطرناک می‌شود؟

خودِ آرتروز الزاماً خطرناک نیست، اما بی‌توجهی به آن می‌تواند مشکل‌ساز شود.

وقتی ساییدگی باعث فشار روی ریشه‌های عصبی می‌شود، احتمال بروز علائمی مثل:

• بی‌حسی یا گزگز پا
• ضعف عضلانی
• دردهای تیرکشنده شدید

در این مرحله، دیگر فقط «کمردرد ساده» مطرح نیست و درمان باید هدفمند و تخصصی باشد.

آرتروز ستون فقرات کمر

—

تشخیص آرتروز کمر چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص آرتروز کمر فقط با دیدن یک عکس یا شنیدن درد بیمار انجام نمی‌شود.
متخصص ابتدا با شرح حال دقیق شروع می‌کند و سپس معاینه حرکتی و عصبی انجام می‌شود.

در صورت نیاز، تصویربرداری‌هایی مانند:

• رادیوگرافی (X-ray)
• MRI
• CT Scan

به تشخیص دقیق‌تر شدت آرتروز و درگیری عصبی کمک می‌کنند.

هدف از تشخیص دقیق این است که بدانیم بیمار چه نوع درمانی نیاز دارد و چگونه می‌توان پیشرفت بیماری را کنترل کرد.

در ادامه می‌رویم سراغ:
– درمان‌های توانبخشی (فیزیوتراپی، لیزر، طب سوزنی)
– نقش تمرین‌درمانی
– دیالوگ پزشک و بیمار
– ۱۰ سؤال و جواب تخصصی

درمان آرتروز کمر؛ هدف فقط کاهش درد نیست

برخلاف تصور عموم، درمان آرتروز کمر فقط برای «ساکت کردن درد» نیست.
از دید متخصصان ستون فقرات، هدف اصلی درمان این موارد است:

• کاهش درد و التهاب
• پیشگیری از پیشرفت ساییدگی
• بازگرداندن تحرک طبیعی ستون فقرات
• جلوگیری از فشار مداوم به اعصاب
• افزایش کیفیت زندگی بیمار

خبر خوب این است که در اکثر بیماران، درمان‌های غیرجراحی و توانبخشی نتایج بسیار موفقی دارند.

آرتروز ستون فقرات کمر

—

نقش فیزیوتراپی در کنترل آرتروز کمر

درمان‌های توانبخشی مانند فیزیوتراپی دقیقاً همان جایی وارد عمل می‌شوند که داروها محدودیت دارند.

فیزیوتراپی آرتروز کمر فقط چند حرکت ساده نیست؛ بلکه یک برنامه علمی و مرحله‌بندی‌شده است که شامل:

• کاهش درد و التهاب
• آزادسازی عضلات اسپاسم‌شده
• بهبود دامنه حرکتی مفاصل
• تقویت عضلات مرکزی (Core)

در فیزیوتراپی سیناطب شیراز، روند درمان بر اساس شرایط بدنی هر بیمار تنظیم می‌شود؛
یعنی نسخه‌ی آماده و یکسان برای همه وجود ندارد.

—

لیزر درمانی؛ کاهش درد بدون فشار به ستون فقرات

یکی از روش‌های مؤثر در کنترل درد آرتروز کمر، لیزر درمانی کم‌توان است.

لیزر با نفوذ به بافت‌های عمقی:

• التهاب را کاهش می‌دهد
• جریان خون موضعی را افزایش می‌دهد
• فرآیند ترمیم طبیعی بدن را فعال می‌کند

لیزر نه درد دارد، نه عارضه جدی، و برای بسیاری از بیماران مسن یا افرادی که تحمل دارو ندارند، انتخابی ایده‌آل است.

—

طب سوزنی؛ کنترل درد از مسیر عصبی

طب سوزنی یکی از روش‌هایی است که امروزه در کنار درمان‌های مدرن، جایگاه علمی پیدا کرده است.

در آرتروز کمر، طب سوزنی می‌تواند:

• فعالیت مسیرهای درد را مهار کند
• اسپاسم عضلات اطراف ستون فقرات را کاهش دهد
• احساس خشکی و قفل‌شدگی را کمتر کند

این روش وقتی بیشترین اثر را دارد که در کنار فیزیوتراپی و تمرین‌درمانی استفاده شود، نه به‌تنهایی.

—

تمرین‌درمانی؛ ستون فقرات بدون تمرین درمان نمی‌شود

اگر بخواهیم صادق باشیم، هیچ درمانی بدون تمرین درست ماندگار نیست.

تمرین‌درمانی در آرتروز کمر به این دلایل حیاتی است:

• عضلات ضعیف، فشار را به مفاصل منتقل می‌کنند
• عضلات قوی، از ستون فقرات محافظت می‌کنند
• حرکت صحیح، مانع پیشرفت ساییدگی می‌شود

در سیناطب شیراز، تمرین‌ها ساده، قابل اجرا در منزل و کاملاً متناسب با شرایط بیمار طراحی می‌شوند.

—

گفتگوی کوتاه پزشک و بیمار

بیمار: دکتر، یعنی آرتروز کمرم خوب نمی‌شه؟

پزشک: آرتروز مثل موهای سفید، برنمی‌گرده؛ اما کاملاً قابل کنترله 🙂

بیمار: یعنی می‌تونم دوباره راحت راه برم؟

پزشک: اگه درمان رو جدی بگیری، بله… خیلی راحت‌تر از چیزی که فکر می‌کنی.

—

۱۰ سؤال متداول درباره آرتروز کمر

1. آرتروز کمر درمان قطعی دارد؟
خیر، اما با درمان مناسب کاملاً قابل کنترل است.

2. آیا آرتروز کمر حتماً به جراحی می‌رسد؟
در اکثر بیماران هرگز نیازی به جراحی نیست.

3. پیاده‌روی برای آرتروز کمر خوب است؟
بله، اگر اصولی و بدون فشار باشد.

4. خوابیدن روی شکم ضرر دارد؟
بله، معمولاً درد را تشدید می‌کند.

5. فیزیوتراپی چقدر طول می‌کشد؟
بسته به شدت بیماری، معمولاً چند هفته.

6. ورزش بدنسازی مجاز است؟
فقط با برنامه تخصصی.

7. وزن چقدر تأثیر دارد؟
وزن بالا فشار مستقیم به ستون فقرات وارد می‌کند.

8. لیزر عارضه دارد؟
در صورت استفاده صحیح، خیر.

9. آرتروز کمر ارثی است؟
استعداد ممکن است ارثی باشد، ولی سبک زندگی تعیین‌کننده است.

10. بهترین زمان شروع درمان کی است؟
دقیقاً همان موقعی که درد شروع می‌شود.

—

منابع علمی (English Sources)

• Mayo Clinic – Lumbar Spondylosis
• Spine-Health – Degenerative Spine Conditions
• NIH – Lumbar Osteoarthritis