راهنمای جامع ای‌ال‌اس (ALS): علت، علائم، تمرین‌ها و درمان‌های سیناطب شیراز

محتوای جامع از بیماری ALS (اسکلروز جانبی آمیوتروفیک)

تهیه شده در کلینیک فیزیوتراپی تخصصی سیناطب شیراز

بیماری ای ال اس چیست؟

ALS یا اسکلروز جانبی آمیوتروفیک نوعی بیماری پیشرونده عصبی است که در آن نورون‌های حرکتی—سلول‌های مسئول کنترل ارادی عضلات—به تدریج ضعیف شده و توانایی انتقال پیام عصبی را از دست می‌دهند.
با از بین رفتن این سلول‌ها، عضلات کم‌کم تحلیل می‌روند و قدرت حرکتی کاهش می‌یابد. همین روند باعث ضعف دست‌ها، پاها و حتی مشکلاتی در بلع و گفتار می‌شود.

بسیاری از افراد این بیماری را با ام‌اس اشتباه می‌گیرند؛ اما تفاوت مهم اینجاست که در ام‌اس آسیب بیشتر در مغز و میلین رخ می‌دهد، در حالی‌که در ALS نخستین درگیری معمولاً در نورون‌های حرکتی نخاع است.
بنابراین سیر بیماری، علائم و نوع درمان‌ها تفاوت اساسی دارند.

شیوع این بیماری نسبتاً کم است و بیشتر در سنین ۴۰ تا ۶۰ سال مشاهده می‌شود.
طبق گزارش مراکز معتبر مانند Mayo Clinic سرعت پیشرفت بیماری متغیر است اما معمولاً ظرف چند سال باعث ضعف پیشرونده می‌شود.

علائم اولیه ALS؛ اولین نشانه‌های هشداردهنده

علائم اولیه شامل موارد زیر است:

• ضعف عضلانی در دست یا پا—معمولاً یک سمت بدن در ابتدا درگیر می‌شود.
• خستگی سریع و احساس سنگینی در اندام‌ها.
• افت توان در حرکات ظریف مانند نوشتن یا گرفتن اشیا.
• سختی در کنترل عضلات صورت، فک یا زبان.
• پیچ‌خوردگی مکرر مچ پا به‌دلیل ضعف عضلات ساق.
• مشکل در بلع، سرفه‌های مکرر هنگام غذا خوردن.
• عدم تعادل و زمین‌خوردن‌های بی‌دلیل.
• ضعف گردن و خستگی زودهنگام هنگام نشستن.

بیمار: «بعضی وقت‌ها حس می‌کنم پام یهو خالی می‌کنه… این طبیعی نیست؟»

فیزیوتراپیست سیناطب: «وقتی ضعف عضله ادامه‌دار باشد یا همراه با زمین‌خوردن باشد، باید بررسی عصبی کامل انجام شود. این می‌تواند نشانهٔ درگیری نورون‌های حرکتی باشد.»

چه کسانی بیشتر در خطر ابتلا هستند؟

اگرچه علت قطعی مشخص نیست، اما عوامل زیر بر اساس مطالعات معتبر نقش دارند:

• وجود جهش‌های ژنتیکی خاص
• فشارهای اکسیداتیو بر سلول‌های عصبی
• افزایش سطح گلوتامات (سمّی برای نورون)
• آسیب‌های محیطی یا التهابات عصبی

این بیماری مسری نیست و بین زنان و مردان تقریباً با شیوع یکسان دیده می‌شود.

آیا ALS درمان قطعی دارد؟

در حال حاضر درمانی که روند بیماری را کاملاً متوقف کند وجود ندارد، اما داروها و روش‌های توانبخشی می‌توانند سرعت پیشرفت را به‌طور چشمگیری کاهش دهند.
مهم‌ترین داروی شناخته‌شده ریلوزول (Riluzole) است که طبق مطالعات، چند ماه روند بیماری را به تأخیر می‌اندازد.

در کلینیک فیزیوتراپی سیناطب شیراز مجموعه‌ای از درمان‌های تخصصی شامل
فیزیوتراپی العصبی، لیزر پرتوان، مگنت‌تراپی، تکنیک دستی، تمرین‌درمانی هدفمند و طب‌سوزنی
برای کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران ALS ارائه می‌شود.

فیزیوتراپی تخصصی

هدف فیزیوتراپی حفظ تحرک، جلوگیری از خشکی مفاصل، آموزش تنفس صحیح و کمک به بیمار جهت حفظ عملکردهای حیاتی بدن است.

تکنیک دستی

برای جلوگیری از محدودیت مفصل و افزایش حس عمقی کاربرد دارد.

مگنت‌تراپی

باعث ترمیم بهتر بافت عصبی و کاهش سرعت افت عملکرد عضلات می‌شود.

طب سوزنی

کمک‌کننده در کاهش درد، اسپاسم و بهبود عملکرد عصلات صورت و حلق.

لیزر پرتوان

در سیناطب از نسل جدید لیزرهای پرتوان استفاده می‌شود که نفوذ عمقی بیشتری داشته و می‌تواند درد و التهاب را در مدت کوتاهی کاهش دهد.

عوارض احتمالی ALS

• فلج پیش‌رونده اندام‌ها
• اختلال در بلع و افزایش خطر خفگی
• مشکلات تنفسی به‌دلیل ضعف عضلات قفسه‌سینه
• اختلال تکلم و کاهش وضوح صدا

تمرینات مناسب بیماران ALS

تمرین‌ها باید روزانه، ملایم و بدون خستگی انجام شوند. بیمار نباید زور بزند. همراه بیمار می‌تواند در اجرای حرکات کمک کند.

تمرین یک

تمرین دو

تمرین سه

۱۰ پرسش و پاسخ مهم بیماران ALS

جمع‌بندی

بیماری ALS یکی از پیچیده‌ترین بیماری‌های عصبی است، اما با آگاهی، مراقبت صحیح و درمان‌های تخصصی می‌توان روند بیماری را کنترل کرد و سال‌های بیشتری با کیفیت زندگی بهتر داشت.
در کلینیک سیناطب شیراز تلاش می‌کنیم که بیماران نه‌تنها از نظر جسمی بلکه از نظر روحی نیز حمایت شوند و این مسیر دشوار را تنها طی نکنند.

منابع معتبر جهانی

• Mayo Clinic – ALS Overview
• Johns Hopkins Medicine – Motor Neuron Disorders
• National Institutes of Neurological Disorders (NINDS)
• World Health Organization – Neurological Diseases Section

تهیه و تنظیم: کلینیک فیزیوتراپی تخصصی سیناطب شیراز
ارائه‌دهنده درمان‌های تخصصی بیماران ALS شامل فیزیوتراپی عصبی، لیزر پرتوان، مگنت‌تراپی، تمرین‌درمانی، تکنیک دستی و طب‌سوزنی
بهبود کیفیت زندگی، هدف اصلی ماست.